Alfabet, który rozświetla dzień
W świecie, w którym komunikacja opiera się głównie na obrazie, istnieje język, który pozwala „widzieć” palcami. Alfabet Braille’a – system pisma dla osób niewidomych i niedowidzących – to jedno z najważniejszych dokonań w ludzkiej pomysłowości i wrażliwości społecznej. 6 stycznia 2026 roku mija 174 lata od śmierci jego twórcy, Louisa Braille’a, a sam alfabet liczy już ponad dwa stulecia.
Mimo upływu czasu, jego znaczenie nie maleje – przeciwnie, wciąż inspiruje, uczy i otwiera świat na nowo. Światowy Dzień Braille’a ustanowiony został z inicjatywy ONZ i obchodzony jest w rocznicę urodzin twórcy tego pisma, czyli 4 stycznia. Louis Braille urodził się w 1809 roku we Francji. W wieku trzech lat stracił wzrok w wyniku nieszczęśliwego wypadku w warsztacie swojego ojca. Mimo to, jego determinacja i ciekawość świata nie zgasły. Jako nastolatek, ucząc się w paryskiej szkole dla niewidomych, zetknął się z systemem pisma wypukłego, który jednak był zbyt skomplikowany. Zainspirowany wojskowym kodem punktowym Charles’a Barbiera, Braille opracował własny, prostszy i bardziej uniwersalny system, który do dziś nosi jego imię.
System Braille’a opiera się na kombinacjach sześciu wypukłych punktów, które można odczytywać opuszkami palców. Każda kombinacja odpowiada literze, cyfrze lub znakowi interpunkcyjnemu. Dzięki temu osoby niewidome mogą czytać i pisać, rozwijać się intelektualnie, studiować, tworzyć literaturę i uczestniczyć w życiu społecznym na równi z osobami widzącymi. Współcześnie alfabet Braille’a jest używany na całym świecie – w ponad 130 językach. Znajduje się na opakowaniach leków, w windach, na tabliczkach informacyjnych, a także w książkach i czasopismach. W dobie technologii cyfrowych powstały również elektroniczne linijki brajlowskie, które umożliwiają czytanie tekstów z ekranów komputerów i smartfonów.
W Polsce Róża Maria Czacka, znana jako Matka Elżbieta Czacka, która sama była niewidoma, opracowała wersję alfabetu dostosowaną do polskiego systemu fonetycznego. Jej praca została w 1934 roku oficjalnie zatwierdzona przez ówczesne Ministerstwo Oświecenia Publicznego jako obowiązujący system nauczania w szkołach dla niewidomych w całym kraju.
Alfabet Braille’a to nie tylko system znaków – to symbol równości, niezależności i dostępu do wiedzy. Dzięki niemu miliony osób na całym świecie mogą doświadczać literatury, nauki i kultury w pełni. Choć od śmierci Louisa Braille’a minęło już 174 lata, jego wynalazek ułatwia życie tym, którzy widzą inaczej – palcami, sercem i wyobraźnią.
Wiele instytucji, dba o dostęp do literatury w tym formacie, umożliwiając osobom niewidomym kontakt z klasyką i współczesną literaturą. W naszym księgozbiorze znajdziecie również publikacje dostosowane do potrzeb czytelników niewidomych, a także książki, w których można przeczytać o historii alfabetu Braille’a, jego twórcy oraz o życiu i osiągnięciach osób niewidomych. Zbiory obejmują opracowania naukowe oraz materiały edukacyjne.
Oprac. Alicja Przytomska-Pietrzak
Źródła grafiki :pixabay.com, brajlpunkt.pl, swiatbrajla.org.pl
Polecamy:
