Twórczość uwolniona

Każdego roku 1 stycznia obchodzimy Dzień Domeny Publicznej. To dzień, w którym wygasają majątkowe prawa autorskie do twórczości kolejnych autorów, dzięki czemu ich dzieła można swobodnie wykorzystywać, publikować i adaptować. Zasada „życie + 70 lat”, obowiązująca m.in. w Polsce i całej Unii Europejskiej, sprawia, że w 2026 roku do domeny publicznej przejdą dzieła twórców, którzy zmarli w 1955 roku. Wśród nich znajdują się trzy wybitne osobowości świata literatury i sztuki.

 Tomasz Mann – jeden z najważniejszych pisarzy niemieckich XX wieku, mistrz powieści psychologicznej, moralnej i intelektualnej. Pozostawił po sobie dzieła, które do dziś wpływają na literaturę światową:

• „Buddenbrookowie” – powieść, która przyniosła mu Nagrodę Nobla,
• „Czarodziejska góra” – monumentalna powieść europejskiej duchowości,
• „Doktor Faustus” – mroczne studium artysty i epoki.

Wygaśnięcie majątkowych praw autorskich umożliwi wydawcom, tłumaczom i twórcom szerokie wykorzystanie jego dzieł.

Maurice Utrillo – francuski malarz i grafik, znany jest przede wszystkim z nastrojowych pejzaży miejskich, zwłaszcza paryskiego Montmartre’u.

Dzięki wejściu jego prac do domeny publicznej kolekcje muzealne, projekty edukacyjne i wydawnictwa będą mogły swobodnie korzystać z bogatego dorobku tego niepowtarzalnego artysty.

Jerzy Kossak – polski malarz, dziedzic wielkiej malarskiej tradycji, kontynuujący słynne rodzinne dziedzictwo artystyczne. Syn Wojciecha Kossaka, wnuk Juliusza Kossaka, a prywatnie brat znanej pisarki Magdaleny Samozwaniec oraz poetki Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.

Od 2026 roku będzie można w pełni swobodnie publikować reprodukcje jego prac, wykorzystywać je w projektach edukacyjnych czy umieszczać w wydawnictwach.

O czym wciąż trzeba pamiętać?

Choć 1 stycznia 2026 roku wygasną majątkowe prawa autorskie do dzieł wymienionych twórców, to prawa osobiste autora trwają wiecznie. Oznacza to, że:

• należy zawsze podawać imię i nazwisko autora,
• nie wolno przypisywać autorstwa komuś innemu,
• warto zachować szacunek dla integralności dzieła.

Domena publiczna daje wolność, ale nie zwalnia z odpowiedzialności za właściwe oznaczanie twórców.

Oprac. Anna Puścińska

Obraz: Maurice Utrillo «La Mairie au dra peau», 1924, źródło: Wikimedia Commons, Domena Publiczna

Źródło grafiki: pixabay.com